Home Projecten Kadaster Het woonverleden Sittard
Het woonverleden Sittard PDF Afdrukken E-mail
Geschreven door Theo en Martin   
maandag, 05 januari 2009 10:50
Werkgroep blaast onderzoek van het woonverleden nieuw leven in

Tot voor enkele jaren waren enkele enthousiaste vrijwilligers in Sittard onder de bezielende leiding van Theo Oberdorf bezig met de opstart van een uitgebreid project “Het woonverleden”, op dat moment een landelijke pilot. U heeft in deze rubriek al kennis kunnen maken met de Bouwgroep, die fysieke kenmerken van  woningen opmeet en (digitaal) uittekent, en de werkgroep Oral History, die door interviews informatie verzamelt over de bewoners. Theo zelf wijdde zich aan het systematisch verzamelen van gegevens die in een verder verleden in velerlei archiefstukken zijn vastgelegd. Helaas is door zijn veel te jong overlijden dit onderdeel van het project als een nachtkaars uitgegaan.  De werkgroep Schriftelijke Bronnen van de Vereniging Sittards Verleden stoeit thans met de mogelijkheden dit studieproject  opnieuw op te starten.

Bronnen tijdbalkMomenteel wordt druk gewerkt aan het voorbereiden en creëren van de juiste infrastructuur voor zulk een veelomvattend project. Gezien de mogelijkheden die het project biedt om informatie uit archiefstukken voor een groot publiek toegankelijk te maken, heeft het Stadsarchief Sittard-Geleen hierin een prominente rol genomen. Het Stadsarchief waardeert met name de regionale uitstraling van het project en heeft door digitalisering al diverse bronnen op een moderne manier voor het project beschikbaar gemaakt. In het Steinse heeft de Stichting Limburgs Genealogisch en Geschiedkundig Informatiecentrum in eenzelfde richting initiatieven ontplooid. Gezamenlijk is men tot de conclusie gekomen dat het project in een regionale omvang moet worden aangezet. Bij de uit te voeren onderzoeken wenst men gebruik te maken van vrijwilligers. Binnenkort zal een werkforum worden opgezet dat deze vrijwilligers middelen, methoden en een organisatiestructuur gaat aanbieden. Onder vrijwilligers worden verstaan: mensen die in hun vrije tijd als hobby bezig willen zijn met hun plaatselijk verleden. Het mogen mensen zijn van allerlei allooi. Speciale kennis van archivalia, schriftsoorten, bronnenmateriaal of dergelijke is niet vereist. Enkel de interesse is van belang. Het forum zal zorgen voor ondersteuning en begeleiding. Er worden eenvoudige gebruikersdatabases ontworpen waarmee gegevensinvoer op grote schaal kan gaan plaatsvinden

In het verleden zijn in diverse administraties gegevens over het woonverleden vastgelegd. Ligging en eigendom van huizen staan vanaf 1819 geregistreerd in het Kadaster. In 1842 werd de registratie herzien tot het systeem dat nu nog in gebruik is. Als start van invoer van kadastrale gegevens is daarom gekozen voor de in 1842 opgemaakte Perceelsgewijze Kadastrale Legger, die het relatief eenvoudig maakt de verbinding te leggen van een perceel tussen 1819/1842 naar de huidige situatie.

Een tweede bron die gedigitaliseerd zal gaan worden, vormen administratieve registers uit de tijd vóór het Koninkrijk der Nederlanden (<1800).

Als basiskaart dienen de digitale kadastrale plattegronden die tegenwoordig door gemeenten worden gebruikt. Via vaste ijkpunten worden oude kadastrale plannen uitgelegd over de moderne kaart. Het landelijke project  Wat Was Waar te Amsterdam (watwaswaar.nl) heeft de kadastrale plannen 1819/1842 hiervoor ter beschikking gesteld. Diverse kadastrale plannen in het Regionaal Historisch Centrum Limburg te Maastricht dienen nog te worden gedigitaliseerd.

Informatie uit de kadastrale leggers, zoals een verkoop, kan worden aangevuld met details uit andere bronnen, bijvoorbeeld door de betreffende notaris te achterhalen via advertenties in de toenmalige dag- en weekbladen. Op het Stadsarchief zijn kranten vanaf 1867 aanwezig. Verkopen van huizen vonden vaak openbaar plaats en de notaris maakte ruim tevoren bekend wanneer en waar dat zou gaan plaatsvinden. In het archief van die notaris kan de koopakte gevonden worden.

Een andere bron van gegevens over eigendomsoverdracht vormen de memories van successie, waarin staat genoteerd hoe de nalatenschap van een overledene is verdeeld. Deze memories zijn bij diverse archiefdiensten en verenigingen/stichtingen voorhanden en beschikbaar.

Informatie over personen en families uit kerkregisters en Burgerlijke Stand is voor een groot deel al digitaal beschikbaar, maar dient deels nog gecontroleerd te worden.

In fotocollecties kunnen detailgegevens met betrekking tot bebouwing worden gevonden. De relevante foto's dienen gedigitaliseerd te worden zodat ze als afbeelding aan de betreffende percelen gekoppeld kunnen worden. De digitale kopie kan zo bewerkt worden dat gevelindelingen, maatverhoudingen etc. worden vastgelegd. Hiertoe dient de scan op een hoge resolutie uitgevoerd te worden.

Onderzoek in andere bronnen, zoals burgemeestersrekeningen, kan bijdragen de kaart Kadastrale kaart Sittard 1842 een menselijke en maatschappelijke invulling te geven. We denken hierbij aan beroepsgroepen, gebruiken en plaatselijke gebeurtenissen, etc.  Om dit onderzoek te vergemakkelijken is de werkgroep in het Sittardse momenteel bezig het Bestuursarchief 1243-1798 te digitaliseren. De basisversie ervan wordt in de komende weken afgerond. Na controle en basisindeling van de scans kan de werkgroep Schriftelijke Bronnen onuitputtelijk aan de slag met de beelden van dit archief.

Onze stichtingsbroeders in Stein gaan het komende voorjaar een uitgebreide cursus paleografie verzorgen om geïnteresseerden de basis van het lezen van oude schriftsoorten bij te brengen.

Zoals uit het voorgaande blijkt, behelst het onderzoek een gamma aan bezigheden. Het toont overduidelijk aan dat geschiedenis vele aspecten heeft, dat het onder je handen tot leven komt  en zeker niet tot de dode en saaie vakken behoort. Het betekent ook dat alle hulp welkom is. Voor elke geïnteresseerde is er wel een zinnige tijdsbesteding naar zijn gading te vinden.